คำสั่งครั้งสุดท้ายของบุคคล ซึ่งแสดงเจตนากำหนดการเผื่อตายในเรื่องทรัพย์สิน หรือกิจการต่าง ๆ เพื่อให้มีผลบังคับตามกฎหมายเมื่อผู้ทำพินัยกรรมเสียชีวิตลง
มีอายุไม่ต่ำกว่า 15 ปีบริบูรณ์
มีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์ ไม่เป็นบุคคลวิกลจริต หรือไร้ความสามารถ
แบบธรรมดา
แบบเขียนเองทั้งฉบับ
แบบเอกสารฝ่ายเมือง
แบบเอกสารลับ
แบบทำด้วยวาจา
ทำได้เฉพาะในพฤติการณ์พิเศษ เช่น ใกล้ความตายหรือสงคราม ซึ่งไม่สามารถทำพินัยกรรมแบบอื่นได้ ต้องต่อหน้าพยาน อย่างน้อย 2 คน
1. พินัยกรรมแบบธรรมดา
วิธีทำ: พิมพ์หรือเขียนข้อความลงบนเอกสาร
เงื่อนไข: ผู้ทำพินัยกรรมต้องลงลายมือชื่อไว้ต่อหน้าพยานอย่างน้อย 2 คนพร้อมกัน และพยานต้องลงชื่อรับรองในขณะนั้น
ข้อควรระวัง: หากมีการขูดลบ ตกเติม หรือแก้ไข ต้องให้ผู้ทำพินัยกรรมลงชื่อกำกับไว้ทุกแห่ง [อ้างอิง 1, 2, 3, 4]
2. พินัยกรรมแบบเขียนเองทั้งฉบับ
วิธีทำ: ผู้ทำพินัยกรรมต้องเขียนข้อความทั้งหมด ด้วยลายมือของตนเอง เท่านั้น (ห้ามพิมพ์)
เงื่อนไข: ต้องระบุ วัน เดือน ปี ที่ทำ และลงลายมือชื่อของผู้ทำพินัยกรรม
ข้อดี: วิธีนี้มีความเป็นส่วนตัวสูง และกฎหมายกำหนดว่าจะมีพยานหรือไม่ก็ได้ [อ้างอิง 1, 2, 3]
3. พินัยกรรมแบบเอกสารฝ่ายเมือง
วิธีทำ: ผู้ทำพินัยกรรมไปแจ้งความประสงค์ต่อเจ้าหน้าที่ ณ สำนักงานเขตหรือที่ว่าการอำเภอ
เงื่อนไข: ต้องมีพยานร่วมด้วยอย่างน้อย 2 คน เจ้าหน้าที่จะบันทึกข้อความ อ่านให้ฟัง แล้วจึงลงชื่อร่วมกันทั้งหมด
ข้อดี: มีความน่าเชื่อถือสูงมากและสูญหายยากเพราะมีสำเนาเก็บไว้ที่หน่วยงานราชการ [อ้างอิง 1, 2]
4. พินัยกรรมแบบเอกสารลับ
วิธีทำ: ผู้ทำพินัยกรรมเขียนหรือพิมพ์ข้อความแล้วปิดผนึกซอง จากนั้นลงลายมือชื่อคาบเขอยฝาซอง
เงื่อนไข: นำซองที่ปิดผนึกไปแสดงต่อเจ้าหน้าที่อำเภอ/เขต และพยานอีกอย่างน้อย 2 คน เพื่อให้เจ้าหน้าที่บันทึกการแถลงและประทับตราไว้บนซอง [อ้างอิง 1, 2]
5. พินัยกรรมทำด้วยวาจา
บุคคลต้องห้ามในการเป็น "พยาน" และ "ผู้รับมรดก"
พยาน: ห้ามผู้ที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะ (อายุต่ำกว่า 20 ปี), คนวิกลจริต, คนไร้/เสมือนไร้ความสามารถ, หูหนวก, เป็นใบ้ หรือตาบอดทั้งสองข้าง มาเป็นพยาน [อ้างอิง 1, 2]
ผู้รับมรดก: ห้ามผู้เขียนพินัยกรรม หรือพยานในพินัยกรรม รวมถึงคู่สมรสของบุคคลดังกล่าว เป็นผู้รับทรัพย์สิน ตามพินัยกรรมฉบับนั้นเด็ดขาด (มิฉะนั้นข้อกำหนดส่วนนั้นจะเป็นโมฆะ) [อ้างอิง 1]
การเขียนพินัยกรรม เป็นไปตามหลักกฎหมาย ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1657 พินัยกรรมนั้น จะเป็นเอกสารเขียนเองทั้งฉบับก็ได้ และไม่จำเป็นต้องมีพยาน
คำพิพากษาศาลฎีกา ที่ 1900/2552
คำพิพากษาศาลฎีกา ที่ 8018/2547
คำพิพากษาศาลฎีกา ที่ 387/2488
คำพิพากษาศาลฎีกา ที่ 884-885/2527 (กรณีเขียนพินัยกรรมด้ายลายมือตนเองใน Diary โดยกฎหมายมิได้บังคับว่าต้องทำในกระดาษแบบฟอร์มรายการ)