ธนบัตร

และเหรียญกษาปณ์

เหรียญมี 2 ชนิด ได้แก่


  1. เหรียญกษาปณ์ หมายถึง เงินตราที่ทำด้วยโลหะ มีค่าในตัวเอง สามารถชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย ปัจจุบัน แบ่งประเภทของเหรียญกษาปณ์เป็น 2 ประเภท ตามวัตถุประสงค์การผลิตและนำออกใช้ คือ

    • เหรียญกษาปณ์หมุนเวียน (Circulation coin) เป็นเหรียญกษาปณ์ที่ใช้หมุนเวียนอยู่ทั่วไปในชีวิตประจำวัน

    • เหรียญกษาปณ์ที่ระลึก (Commemorative coin) เป็นเหรียญที่ผลิตออกใช้ เนื่องในวโรกาสและโอกาสสำคัญต่าง ๆ จัดทำในลักษณะเหรียญธรรมดาหรือขัดเงา

  2. เหรียญที่ระลึก เป็นเหรียญที่จัดทำขึ้นเพื่อเป็นที่ระลึกในโอกาสสำคัญต่าง ๆ โดยจำลองภาพบุคคล เหตุการณ์ หรือจารึกข้อความโดยไม่มีราคาหน้าเหรียญ และไม่สามารถชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย


ที่มา : กองกษาปณ์

  • เงื่อนไขการใช้เหรียญกษาปณ์ชำระหนี้

ทำอย่างไร เมื่อธนบัตรชำรุด

ตามพระราชบัญญัติเงินตรา พุทธศักราช 2501 มาตรา 5 และ มาตรา 18

เมื่อธนบัตรถูกใช้เปลี่ยนมือหลายครั้งหลายหน ย่อมมีสภาพเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม เช่น เปรอะเปื้อน สีซีดจาง หรือเปื่อยขาด จนบางส่วนหลุดหายไป หรือในบางกรณีอาจถูกสัตว์หรือแมลง เช่น หนู ปลวก กัดแทะจนเนื้อธนบัตรหลุดลุ่ยเสียหายกลายเป็นธนบัตรชำรุดที่ไม่สามารถนำมาใช้งานได้ตามปกติ

พระราชบัญญัติเงินตรา พุทธศักราช 2501 มาตรา 18 บัญญัติไว้ว่า ธนบัตรชำรุดไม่เป็นเงินที่ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย และได้จำแนกลักษณะของธนบัตรชำรุดเป็น 4 ลักษณะ ดังนี้

ธนบัตรครึ่งฉบับ

คือ ธนบัตรที่ถูกแยกตรงกลาง หรือใกล้กับกลาง เป็นสองส่วนตามยืน (ตามแนวตั้ง) เท่านั้น

ธนบัตรต่อท่อนผิด

คือ ธนบัตรซึ่งมีส่วนของธนบัตรฉบับอื่น มาต่อเข้าเป็นฉบับเดียวกัน

ธนบัตรขาดวิ่น

คือ ธนบัตรซึ่งมีส่วนหนึ่งส่วนใดขาดหายไป

ธนบัตรลบเลือน

คือ ธนบัตรที่มีเหตุทำให้อ่านข้อความ หรือตัวเลขไม่ได้ความ

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา 5 และมาตรา 19 แห่งพระราชบัญญัติเงินตรา พุทธศักราช 2501 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ออกกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์ และวิธีการแลกเปลี่ยนธนบัตรชำรุดไว้ ดังนี้

ข้อ 1

ผู้ใดประสงค์จะขอแลกเปลี่ยนธนบัตรชำรุด ให้ทำคำร้องเป็นหนังสือตามแบบ ยื่นต่อธนาคารแห่งประเทศไทย หรือเจ้าหน้าที่ซึ่งธนาคารแห่งประเทศไทยมอบหมาย โดยแนบธนบัตรชำรุดไปกับคำร้องด้วย

ในกรณีที่ธนาคารแห่งประเทศไทย หรือเจ้าหน้าที่ซึ่งธนาคารแห่งประเทศไทยมอบหมายเห็นสมควรจะรับธนบัตรชำรุดไว้แลกเปลี่ยน โดยมิต้องให้ผู้ประสงค์จะขอแลกเปลี่ยนธนบัตรชำรุดทำคำร้องเป็นหนังสือดังกล่าวในวรรคหนึ่งก็ได้

ข้อ 2

ให้รับแลกเปลี่ยนธนบัตรชำรุดตามข้อจำกัดและหลักเกณฑ์ ดังต่อไปนี้

  • ธนบัตรครึ่งฉบับ ให้รับแลกเปลี่ยนแต่ละครึ่งฉบับเพียงครึ่งราคาของราคาเต็มของธนบัตรนั้น

  • ธนบัตรต่อท่อนผิด ถ้าไม่เกินสองท่อน แต่ละท่อนเป็นธนบัตรแบบและชนิดราคาเดียวกัน ให้รับแลกเปลี่ยนเต็มราคาของธนบัตรนั้น

  • ธนบัตรขาดวิ่น ให้รับแลกเปลี่ยนเฉพาะเมื่อเห็นได้ประจักษ์ว่าส่วนที่เหลืออยู่มีมากกว่าครึ่งฉบับ ให้รับแลกเปลี่ยนเต็มราคาของธนบัตรนั้น

  • ธนบัตรลบเลือน ให้รับแลกเปลี่ยนเฉพาะเมื่อการลบเลือนนั้น ไม่ถึงทำให้ไม่รู้ได้ว่าเป็นธนบัตรแท้จริง โดยให้รับเปลี่ยนเต็มราคาของธนบัตรนั้น

สถานที่ และขั้นตอนการขอแลกเปลี่ยนธนบัตรชำรุด

  • ธนาคารออมสินทั่วประเทศ (ให้บริการในเวลาทำการทุกวัน)

  • ธนาคารพาณิชย์ทั่วประเทศ (ให้บริการเฉพาะวันพุธ ยกเว้นสาขาย่อยและสาขาในห้างสรรพสินค้า


( การขอแลกเปลี่ยนธนบัตรชำรุด ไม่เสียค่าธรรมเนียมใด ๆ ทั้งสิ้น )

1) กรณีแลกเปลี่ยนได้ทันที

  • ได้แก่ ธนบัตรชำรุดมีเนื้อธนบัตรเหลืออยู่เกินกว่า 3 ใน 5 ส่วน สามารถแลกเปลี่ยนได้เต็มตามราคาหน้าธนบัตร

2) กรณีต้องเขียนคำร้อง

  • ธนบัตรชำรุดครึ่งฉบับ ธนบัตรต่อท่อนผิด และธนบัตรขาดวิ่นที่มีเนื้อน้อยกว่า 3 ใน 5 ส่วน ผู้ขอแลกต้องเขียนคำร้องขอแลกเปลี่ยนตามแบบที่กำหนด พร้อมแนบธนบัตรชำรุดยื่นต่อเจ้าหน้าที่ธนาคารเ พื่อนำส่งให้ ธปท. พิจารณาค่าแลกเปลี่ยน โดย ธปท. จะโอนเงินค่าแลกเปลี่ยนเข้าบัญชีออมทรัพย์ หรือทางธนาณัติ ตามที่ผู้ขอแลกระบุไว้ในคำร้อง

  • ธนบัตรชำรุดที่ถูกไฟไหม้เกรียม ถูกสัตว์หรือแมลงกัดแทะ หรือเปี่อยติดกันเป็นปึกเป็นจำนวนมาก ซึ่งอาจได้รับความเสียหายระหว่างจัดส่ง ผู้ขอแลกต้องนำธนบัตรไปแสดงต่อเจ้าหน้าที่ธนาคารเพื่อขอออกหลักฐาน ก่อนนำมาขอแลกด้วยตนเอง ที่สายออกบัตรธนาคาร ธนาคารแห่งประเทศไทย

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

  • กรุงเทพฯ

แผนกตรวจพิสูจน์ธนบัตร

โทร 0-2356-8735-37

  • ระยอง

ศูนย์จัดการธนบัตร ระยอง

โทร 0-3861-9157 ต่อ 8810

  • เชียงใหม่

ศูนย์จัดการธนบัตร เชียงใหม่

โทร 0-5393-1025-6

  • พิษณุโลก

ศูนย์จัดการธนบัตร พิษณุโลก

โทร 0-5526-2406-8 ต่อ 8840

  • ขอนแก่น

ศูนย์จัดการธนบัตร ขอนแก่น

โทร 0-4333-3000 ต่อ 3324

  • นครราชสีมา

ศูนย์จัดการธนบัตร นครราชสีมา

โทร 0-4425-9642 ต่อ 8869, 8870

  • อุบลราชธานี

ศูนย์จัดการธนบัตร อุบลราชธานี

โทร 0-4531-7882-3 ต่อ 8900

  • สงขลา

ศูนย์จัดการธนบัตร หาดใหญ่

โทร 0-7423-6200 ต่อ 4383

  • สุราษฎร์ธานี

ศูนย์จัดการธนบัตร สุราษฎร์ธานี

โทร 0-7720-1307-8 ต่อ 8929, 8930

  • พังงา

ศูนย์จัดการธนบัตร พังงา

โทร 0-7646-0746 ต่อ 8963