เครื่องวัดแผ่นดินไหว


เครื่องวัดแผ่นดินไหวเครื่องแรกของโลก
first chinese earthquake detector

ในการเกิดแผ่นดินไหวแต่ละครั้ง เราสามารถวัดความรุนแรงด้วยเครื่องวัดแรงสั่นสะเทือน เรียกว่า ไซโมกราฟ (Seismograph)

แผ่นดินไหว เกิดจากภายในโลกมีการเคลื่อนไหว จากของเหลวที่มีอุณหภูมิสูง ขับเคลื่อนให้แผ่นเปลือกโลกขยับเลื่อนไปมาทุกชั่วโมง เราไม่มีโอกาสรู้ได้อย่างชัดเจนว่า ความเครียดใต้พิภพ จะระเบิดขึ้นเมื่อใด สิ่งที่เราทำได้ดีที่สุดเพียงการระวัง สังเกตุพฤติกรรมของสิ่งรอบตัวเท่านั้น วันดีคืนดีแผ่นเปลือกโลกเคลื่อนมาชนกันก็สะเทือนกันทั้งแผ่นเปลือกโลก เฉกเช่นแผ่นดินไหวที่สร้างความเสียหายอย่างมากที่เนปาล เมื่อปี 2558 ที่ผ่านมา

เครื่องมือวัดแรงสั่นสะเทือนแผ่นดินไหวเครื่องแรกของโลก

ประเทศจีน เป็นพื้นที่ที่เกิดเหตุการณ์แผ่นดินไหวบ่อย ถึงราว ค.ศ. 132 (ยุคฮั่นตะวันออก) มีนักดาราศาสตร์ชาวจีนชื่อ "จางเหิง" ได้คิดค้นเครื่องมือวัดแรงสะเทือนแผ่นดินไหวขึ้น เรียกว่า “โฮ่วเฟิงตี้ต้งอี๋” ปัจจุบันเครื่องดังกล่าวได้หายสาปสูญไป แต่ได้มีการสร้างแบบจำลอง ตามที่มีการบันทึกไว้

จากบันทึกกล่าวว่า “โฮ่วเฟิงตี้ต้งอี๋” ได้ถูกสร้างขึ้นจากทองแดงทั้งหมด คล้ายไหเหล้าขนาดใหญ่ มีเส้นผ่าศูนย์กลาง 2.70 เมตร ภายในประกอบด้วยกลไก อันมีเสาทองแดงเป็นแกนกลาง สามารถเคลื่อนไหวได้หากเกิดการสะเทือน เชื่อมโยงกับปากมังกร 8 ทิศรอบเครื่องวัด สัมพันธ์ไปสู่รอบฐานนอก อันมีคางคกป้าปาก 8 ทิศในแนวรับตรงกับปากมังกร

การทำงานของเครื่อง

หากเกิดแผ่นดินสะเทือน เสาทองแดงจะแกว่ง ขับเคลื่อนให้เม็ดทองแดงไหลไปตามทิศทางที่สะเทือน ไปสะกิดปากมังกรให้อ้าออก ส่งเม็ดทองแดงลงสู่ปากคางคก หากปากคางคกทิศใดเป็นผู้รับเม็ดทองแดง แสดงว่าเกิดแผ่นดินไหวในทิศนั้น นั่นเอง อาจกล่าวได้ว่า "จางเหิง" คือบิดาของเครื่องวัดแผ่นดินไหวของโลก

การป้องกันอาคารสูงจากแผ่นดินไหว

อาคารสูงที่ใช้หลักการคล้ายเครื่องมือของจางเหิง ได้แก่ อาคารไทเป 101 (Taipei 101) โดยใช้ถ้าอาคารเกิดการโยกตัวหรือโคลงเคลง Tuned mass damper Damper จะถ่วงน้ำหนักไปยังทิศทางตรงกันข้าม เพื่อให้ตัวตึกกลับมาทรงตัวได้ตามเดิม แต่ด้วยน้ำหนักมหาศาลของ Damper ทำให้การแขวน Damper ไว้กับสายเคเบิลอย่างเดียวจะรับน้ำหนักไม่ไหว จึงต้องมีขาไฮโดรลิกยึดไว้ด้วย (ขาเหล็กข้าง Damper)

Comments