การศึกษาในฟินแลนด์


เป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไป ทั้งในกลุ่มนักการศึกษาทั่วโลก และประชาชนทั่วไปว่า ฟินแลนด์ มีแนวคิดในการปฏิรูปการศึกษา ที่น่าจับตาที่สุดของโลก จนเป็นที่สงสัยว่า เขาทำอะไร ? และทำอย่างไร ?

ประเด็นที่ 1 ฟินแลนด์ต้องการอะไรจากการศึกษา ?

คำตอบคือ
ต้องการประชากรที่ดีของโลก ซึ่งของไทยคือ "เก่ง ดี มีความสุข" ก็เก๋ทั้งคู่ฟินแลนด์ใช้การศึกษาเป็นกลไกในการพัฒนาเยาวชนให้มีความรู้ และความพร้อมที่จะอยู่ร่วมกันในอนาคต โดยการบ่มเพาะค่านิยมที่จำเป็น รวมถึงส่งเสริมให้เด็กค่อย ๆ ค้นพบศักยภาพของตัวเองอย่างสม่ำเสมอ

ไม่ได้มองการศึกษาเป็นเครื่องประดับ ไว้ชูหน้าชูตา เหมือนประเทศกำกังพัฒนาหลายๆ ประเทศ


ประเด็นที่ 2 ฟินแลนด์มีกระทรวงศึกษาธิการหรือไม่ ?

คำตอบคือ มี แต่อำนาจน้อยมาก เพราะฟินแลนด์เป็นสังคมเกษตร ประชากรกระจายตัวอยู่ในพื้นที่ต่างๆ ทำให้แต่ละท้องถิ่นต้องทำหน้าที่ในการจัดการศึกษาของตนเอง กระทรวงศึกษาธิการฟินแลนด์ มีหน้าที่ให้แนวทาง กรอบหลักสูตร ตัวอย่างข้อสอบ และการสนับสนุนอื่น ที่ไม่เกี่ยวกับการแต่งตั้ง โยกย้ายบุคคล

ดังนั้น เขาไม่เสียเวลาเรื่องการกระจายอำนาจ หรือการจัดสรรงบฯ เพราะทุกอย่างเกิดขึ้น และเบ็ดเสร็จได้เองในแต่ละพื้นที่ที่เป็นอิสระจากกัน

ประเด็นที่ 3 ฟินแลนด์ฝึกครูอย่างไร ?

คำตอบคือ หนักมาก นักศึกษาครูที่ฟินแลนด์เรียนจบปริญญาโท โดยประกอบด้วยปริญญาตรี 3 ปี และปริญญาโทอีก 2 ปี ในขณะที่ไทยเราจะเรียนปริญญาตรีอย่างเดียว แต่ใช้เวลา 4 ปี และเพิ่งมาปรับเป็น 5 ปี

ปริญญาตรี 3 ปี ของเขาเท่ากับ 180 หน่วยกิต (บวกกับปริญญาโทอีก 120 หน่วยกิต) คิดง่ายๆ คือ เรียนเทอมละ 30 หน่วยกิต

นักศึกษา ครูฟินแลนด์ ต้องเข้าไปเรียนรู้ในโรงเรียนจริงตั้งแต่ปีที่ 1 เพื่อสังเกต เก็บข้อมูล และนำมาเปรียบเทียบกับทฤษฎีการเรียนรู้ระหว่างทางตลอด โดยใครอยากสอนมัธยมวิชาไหน จะต้องเลือกเรียนวิชาเฉพาะให้เข้มข้นกว่าคนอื่นๆ เขาไม่ให้ครูใหม่ป้ายแดงเดินตรงเข้าไปสอนนักเรียนเด็ดขาด

แต่ละคนมีช่วงเวลา 1-2 ปีแรก ที่จะต้องสอนเป็นทีม และต้องมีครูพี่เลี้ยงคอยประกบ เพื่อช่วยให้มั่นใจว่าสามารถจัดการเรียนการสอนได้ตามคุณภาพที่ต้องการ ทางสหรัฐอเมริกาเรียกวิธีการทำงานแบบนี้ว่า Clinical Experience

วิธีนี้ทำให้ครูทุกคนในฟินแลนด์ คุ้นเคยกับการทำงานร่วมกันตั้งแต่เริ่มต้นอาชีพ ดังนั้นการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การบริหารจัดการความรู้ในโรงเรียน เกิดขึ้นได้ตลอดเวลาไม่รู้จบ

ประเด็นที่ 4 ปรับหลักสูตรบ่อยมั้ย ?

คำตอบคือ บ่อยมาก (บ่อยกว่าประเทศไทยมาก) เพราะฟินแลนด์จะทำการปรับหลักสูตรทุก ๆ 3 ปี เพื่อให้เนื้อหาทันสมัยอยู่เสมอ โดยเอาคะแนนการสอบประเมินผลระดับชาติมาเป็นแนวทางในการปรับปรุงหลักสูตร โดยหน้าที่ในการปรับหลักสูตรจะเป็นของ "อาจารย์มหาวิทยาลัย"

แนวทางเรื่องหลักสูตรของฟินแลนค์เหมือนกับการศึกษาบ้านเรา คือเป็นหลักสูตร "แกนกลาง" ที่ให้กรอบขั้นพื้นฐานไปต่อยอด โดยครูจะต้องเขียนหลักสูตรโรงเรียนกันเอาเอง นอกจากนั้น กระทรวงศึกษาธิการของฟินแลนด์ จะมี ข้อสอบตัวอย่าง ส่งให้ครูทั่วประเทศใช้เป็นแนวทางในการออกข้อสอบ เพื่อวัดความรู้ของนักเรียนตัวเองด้วย โดยเกรดของครูถือเป็นที่สิ้นสุด แต่ครูต้องให้เหตุผลได้ว่าอะไรคือที่มาของคะแนนเหล่านั้น

ประเด็นที่ 5 ทำไมคนอยากเป็นครู ?

เงินเดือนครูในฟินแลนด์อยู่ในกลุ่มของคนที่มีเงินเดือนดีมาก แต่ยังไม่ที่สุด เพราะน้อยกว่าแพทย์ และทนายความ เหตุผลสำคัญที่คนหนุ่มสาวในฟินแลนด์อยากเป็นครู เพราะเป็นอาชีพที่ได้รับการยอมรับนับถือ เป็นอาชีพที่มีเกียรติ

ประเด็นที่สำคัญที่สุดคือ อาชีพครูเป็นอาชีพที่เปิดโอกาสให้ใช้ความคิดสร้างสรรค์ เพราะครูจะต้อง "ออกแบบ" กิจกรรมการเรียนการสอนเอง ตามกรอบหลักสูตรของกระทรวงศึกษาธิการ


ปรุงแต่งจากข้อมูลของ
ดร.โชดก ปัญญาวรานันท์ ที่ปรึกษาอาวุโสด้านนวัตกรรมทางการศึกษา สถาบันคีนันแห่งเอเซีย
http://www.sanook.com