ธนบัตรชำรุด

ทำอย่างไร เมื่อธนบัตรชำรุด
ตามพระราชบัญญัติเงินตรา พุทธศักราช 2501 มาตรา 5 และ มาตรา 18


เมื่อธนบัตรถูกใช้เปลี่ยนมือหลายครั้งหลายหน ย่อมมีสภาพเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม เช่น เปรอะเปื้อน สีซีดจาง หรือเปื่อยขาด จนบางส่วนหลุดหายไป หรือในบางกรณีอาจถูกสัตว์หรือแมลง เช่น หนู ปลวก กัดแทะจนเนื้อธนบัตรหลุดลุ่ยเสียหายกลายเป็นธนบัตรชำรุดที่ไม่สามารถนำมาใช้งานได้ตามปกติ 

พระราชบัญญัติเงินตรา พุทธศักราช 2501 มาตรา 18 บัญญัติไว้ว่า ธนบัตรชำรุดไม่เป็นเงินที่ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย และได้จำแนกลักษณะของธนบัตรชำรุดเป็น 4 ลักษณะ ดังนี้



ธนบัตรครึ่งฉบับ

คือ ธนบัตรที่ถูกแยกตรงกลาง หรือใกล้กับกลาง เป็นสองส่วนตามยืน (ตามแนวตั้ง) เท่านั้น








ธนบัตรต่อท่อนผิด

คือ ธนบัตรซึ่งมีส่วนของธนบัตรฉบับอื่น มาต่อเข้าเป็นฉบับเดียวกัน







ธนบัตรขาดวิ่น

คือ ธนบัตรซึ่งมีส่วนหนึ่งส่วนใดขาดหายไป 





ธนบัตรลบเลือน
คือ ธนบัตรที่มีเหตุทำให้อ่านข้อความ หรือตัวเลขไม่ได้ความ





อาศัยอำนาจตามความในมาตรา 5 และมาตรา 19 แห่งพระราชบัญญัติเงินตรา พุทธศักราช 2501 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ออกกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์ และวิธีการแลกเปลี่ยนธนบัตรชำรุดไว้ ดังนี้

ข้อ 1

ผู้ใดประสงค์จะขอแลกเปลี่ยนธนบัตรชำรุด ให้ทำคำร้องเป็นหนังสือตามแบบ ยื่นต่อธนาคารแห่งประเทศไทย หรือเจ้าหน้าที่ซึ่งธนาคารแห่งประเทศไทยมอบหมาย โดยแนบธนบัตรชำรุดไปกับคำร้องด้วย
ในกรณีที่ธนาคารแห่งประเทศไทย หรือเจ้าหน้าที่ซึ่งธนาคารแห่งประเทศไทยมอบหมายเห็นสมควรจะรับธนบัตรชำรุดไว้แลกเปลี่ยน โดยมิต้องให้ผู้ประสงค์จะขอแลกเปลี่ยนธนบัตรชำรุดทำคำร้องเป็นหนังสือดังกล่าวในวรรคหนึ่งก็ได้

ข้อ 2

ให้รับแลกเปลี่ยนธนบัตรชำรุดตามข้อจำกัดและหลักเกณฑ์ ดังต่อไปนี้
  • ธนบัตรครึ่งฉบับ ให้รับแลกเปลี่ยนแต่ละครึ่งฉบับเพียงครึ่งราคาของราคาเต็มของธนบัตรนั้น
  • ธนบัตรต่อท่อนผิด ถ้าไม่เกินสองท่อน แต่ละท่อนเป็นธนบัตรแบบและชนิดราคาเดียวกัน ให้รับแลกเปลี่ยนเต็มราคาของธนบัตรนั้น
  • ธนบัตรขาดวิ่น ให้รับแลกเปลี่ยนเฉพาะเมื่อเห็นได้ประจักษ์ว่าส่วนที่เหลืออยู่มีมากกว่าครึ่งฉบับ ให้รับแลกเปลี่ยนเต็มราคาของธนบัตรนั้น
  • ธนบัตรลบเลือน ให้รับแลกเปลี่ยนเฉพาะเมื่อการลบเลือนนั้น ไม่ถึงทำให้ไม่รู้ได้ว่าเป็นธนบัตรแท้จริง โดยให้รับเปลี่ยนเต็มราคาของธนบัตรนั้น

สถานที่ติดต่อขอแลกเปลี่ยนธนบัตรชำรุด

ธนาคารออมสินทั่วประเทศ (ให้บริการในเวลาทำการทุกวัน)
ธนาคารพาณิชย์ทั่วประเทศ (ให้บริการเฉพาะวันพุธ ยกเว้นสาขาย่อยและสาขาในห้างสรรพสินค้า)

ขั้นตอนการขอแลกเปลี่ยนธนบัตร

1) กรณีแลกเปลี่ยนได้ทันที ได้แก่ ธนบัตรชำรุดมีเนื้อธนบัตรเหลืออยู่เกินกว่า 3 ใน 5 ส่วน สามารถแลกเปลี่ยนได้เต็มตามราคาหน้าธนบัตร
2) กรณีต้องเขียนคำร้อง
  • ธนบัตรชำรุดครึ่งฉบับ ธนบัตรต่อท่อนผิด และธนบัตรขาดวิ่นที่มีเนื้อน้อยกว่า 3 ใน 5 ส่วน ผู้ขอแลกต้องเขียนคำร้องขอแลกเปลี่ยนตามแบบที่กำหนด พร้อมแนบธนบัตรชำรุดยื่นต่อเจ้าหน้าที่ธนาคารเ พื่อนำส่งให้ ธปท. พิจารณาค่าแลกเปลี่ยน โดย ธปท. จะโอนเงินค่าแลกเปลี่ยนเข้าบัญชีออมทรัพย์ หรือทางธนาณัติ ตามที่ผู้ขอแลกระบุไว้ในคำร้อง
  • ธนบัตรชำรุดที่ถูกไฟไหม้เกรียม ถูกสัตว์หรือแมลงกัดแทะ หรือเปี่อยติดกันเป็นปึกเป็นจำนวนมาก ซึ่งอาจได้รับความเสียหายระหว่างจัดส่ง ผู้ขอแลกต้องนำธนบัตรไปแสดงต่อเจ้าหน้าที่ธนาคารเพื่อขอออกหลักฐาน ก่อนนำมาขอแลกด้วยตนเอง ที่สายออกบัตรธนาคาร ธนาคารแห่งประเทศไทย

การขอแลกเปลี่ยนธนบัตรชำรุดไม่เสียค่าธรรมเนียมใด ๆ ทั้งสิ้น


สอบถามข้อมูลธนบัตรชำรุด

กรุงเทพฯ
แผนกตรวจพิสูจน์ธนบัตร
โทร 0-2356-8735-37

ระยอง
ศูนย์จัดการธนบัตร ระยอง
โทร 0-3861-9157 ต่อ 8810

เชียงใหม่
ศูนย์จัดการธนบัตร เชียงใหม่
โทร 0-5393-1025-6

พิษณุโลก
ศูนย์จัดการธนบัตร พิษณุโลก
โทร 0-5526-2406-8 ต่อ 8840

ขอนแก่น
ศูนย์จัดการธนบัตร ขอนแก่น
โทร 0-4333-3000 ต่อ 3324

นครราชสีมา
ศูนย์จัดการธนบัตร นครราชสีมา
โทร 0-4425-9642 ต่อ 8869, 8870

อุบลราชธานี
ศูนย์จัดการธนบัตร อุบลราชธานี
โทร 0-4531-7882-3 ต่อ 8900

สงขลา
ศูนย์จัดการธนบัตร หาดใหญ่
โทร 0-7423-6200 ต่อ 4383

สุราษฎร์ธานี
ศูนย์จัดการธนบัตร สุราษฎร์ธานี
โทร 0-7720-1307-8 ต่อ 8929, 8930

พังงา
ศูนย์จัดการธนบัตร พังงา
โทร 0-7646-0746 ต่อ 8963