หมวก 6 ใบ

หลักคิดหมวก 6 ใบ (Six Thinking Hats)

หลักคิดพฤติกรรมคน จากหมวก 6 ใบ นั้นมีการคิดค้นและใช้กันอย่างแพร่หลายมานาน ทฤษฎีนี้คิดขึ้นโดย Dr. Edward De Bono

ทฤษฎีนี้ช่วยในการคิด วิเคราะห์ตัดสินใจในการทำงาน โดยเฉพาะในเรื่องของธุรกิจการลงทุน ได้เป็นอย่างดี

ทฤษฎี หมวก 6 ใบ เป็นหนึ่งในต้นตำหรับ ทฤษฎีของการคิดนอกกรอบ และเป็นเครื่องมือที่ช่วยสร้างความคิดสร้างสรรค์ให้เกิดขึ้นในการคิดงานหนึ่งๆ และที่สำคัญ สามารถนำไปใช้ในการตัดสินใจเรื่องราวในชีวิตประจำวันของเราได้เป็นอย่างดี

แนวคิดหมวก 6 ใบ เริ่มจาก การแบ่งการคิดเป็น 6 แบบด้วยกัน โดยคุณอาจจะมีทีมในการทำงานแล้วแบ่งหน้าที่กันคิดใน 6 มุมมอง

บทบาทของการคิด 6 แบบ มีการแบ่งวิธีออกเป็นสี และใช้หมวกเป็นการแทนตัวของคุณในแต่ละบทบาท เมื่อคุณสวมหมวกสีใด ก็ต้องคิดในมุมมองของสีนั้นๆ 

หลักคิดหมวก 6 ใบ แบ่งได้ ดังนี้
  1. สีขาว: เป็นคนที่คิดตามหลักข้อเท็จจริง และเหตุผล เมื่อจะคิด จะตัดสินใจสิ่งใด จะเน้นเหตุผลเป็นหลัก (Facts)
  2. สีเขียว: เป็นคนที่ชอบคิดอะไรใหม่ คิดอะไรสร้างสรรค์ คิดนอกกรอบ ส่วนใหญ่จะคิดอะไรที่แตกต่างไม่เหมือนคนอื่นๆ (Creativity, NEW)
  3. สีแดง: คนสวมหมวกสีแดง เน้นสัญชาตญานในการตัดสินใจ ใช้ความรู้สึก ใช้อารมณ์ในการตัดสินใจ (Feelings)
  4. สีน้ำเงิน: เป็นคนคอยควบคุมงานต่างๆ เจ้าระเบียบ คิดอะไรตามกระบวนการ ตามหลักการขั้นตอนต่างๆ ทำอะไรมีแบบแผน มีหลักคิดอยู่ตลอดเวลา (Process, Control, Thinking)
  5. สีเหลือง: เน้นในเรื่องของการมองโลกในแง่ดี มีความสุข ในการตัดสินใจอะไร ก็จะมองในมุมของความสุข ของตนเองและทุกๆคน (Benefits, Positive, YES)
  6. สีดำ: คนกลุ่มนี้ คิดอะไรในแง่ลบ แง่ร้าย ระมัดระวัง ระแวงในทุกๆ อย่าง คอยตรวจสอบว่าอะไรไม่ดี อะไรไม่ได้ผล (Negative, Cautions, NO)
ทั้งนี้ ในชีวิตของคนหนึ่งๆ ส่วนใหญ่มักมีวิธีคิดเพียง 1 หรือ 2 แบบ ขึ้นอยู่กับนิสัยและบุคลิกของคน โดยจะมีแบบหลักและอีกแบบเป็นแบบรองเสมอ เช่น คุณอาจจะเป็นคนที่เน้น อารมณ์ ก็จะเป็นพวกสีแดง หรือ บางคนอาจจะมองโลกในแง่ดี อยู่ตลอดเวลาก็จะเป็นพวกสวมหมวกสีเหลือง เป็นต้น

หลักในการใช้ทฤษฎีนี้คือ เมื่อจะคิดหรือตัดสินใจงานใด ก็คิดให้ครบทุกด้าน ใส่หมวกให้ครบทุกสี แล้วคุณก็อาจจะมองเห็นอะไรที่ชัดเจนขึ้น และสามารถตัดสินใจอย่างมีประสิทธิภาพขึ้น

บางครั้งอาจจะเริ่มด้วยการให้แต่ละคน สวมหมวกกันคนละสี และเสนอความคิดไอเดียกันเข้ามา หรือ ไม่ก็ ให้ทั้งกลุ่มคิดไปพร้อมๆกัน โดยเริ่มคิดตามแต่ละสีที่คุณจะกำหนด หากจะทำให้สนุก คุณอาจจะทำเป็น การ์ดสี และ สลับแจกให้แต่ละคน หรือ อาจจะทำเป็นหมวกขึ้นมาจริงๆ บ้างก็ทำเป็นเสื้อ หรือ เข็มกลัด , ป้ายสี อะไรก็ได้ครับ แค่ให้รู้ว่า ในเวลานั้น เราควรจะคิดอะไรในมุมใด

คนส่วนใหญ่ที่เป็นวิศวกร แพทย์ มักคิดในแบบสีขาว คือ ทุกอย่างต้องมีเหตุผล มีข้อเท็จจริง ส่วนคนด้านบริหารธุรกิจ มักจะเป็นแนวสีน้ำเงิน คือ ทุกอย่างต้องเป็นขั้นเป็นตอน มีที่มาที่ไป ส่วนคนด้านศิลปะ นิเทศฯ ก็จะไปทางสีเขียว หรือ สีแดง เป็นแนวคิดสร้างสรรค์ หรือใช้อารมณ์ ความรู้สึก